Piernikarska 1: Neorenesansowa perła Roberta Tilka

Piernikarska 1: Neorenesansowa perła Roberta Tilka

Metryka budynku: Kto za tym stał?

  • Adres: ul. Piernikarska 1

  • Dzielnica: Nowe Miasto, Toruń

  • Inwestor: Robert Tilk

  • Projektant: Julius Rulffs

  • Data projektu: 1887

  • Styl: neorenesans francuski

  • Funkcja: dom mieszkalny

Historia Piernikarskiej 1

Jeśli szukasz dowodu na to, że dawny Toruń miał rozmach, ta narożna kamienica u zbiegu ulic Piernikarskiej i św. Jakuba jest najlepszym adresem. Powstała w miejscu dawnych ogrodów międzymurza, tuż obok fundamentów średniowiecznej Bramy Jakubskiej. Dziś to jeden z najbardziej reprezentacyjnych budynków na Nowym Mieście w Toruniu.

Najważniejsze fakty z historii budynku:

  • Projekt z rozmachem: Za wygląd kamienicy odpowiada znany berliński architekt Julius Rulffs. Projekt powstał w sierpniu 1887 roku i do dziś zachwyca bogatą, eklektyczną dekoracją fasady.

  • Właściciel z fachem w ręku: Inwestorem był Robert Tilk – początkowo mistrz ślusarski, który dzięki smykałce do interesów stał się wziętym fabrykantem.

  • Architektura: Budynek to klasyczny przykład neorenesansu francuskiego. Jako kamienica narożna, posiada dwie bogato zdobione elewacje frontowe, które miały krzyczeć o prestiżu jej mieszkańców.

  • Adresowa rewolucja: Zanim kamienica stała się Piernikarską 1, w pruskich dokumentach figurowała pod numerem 321 przy Brauerstrasse. Co ciekawe, przed samą budową teren ten oznaczano jeszcze numerami 328/329.

Ta kamienica to nie tylko cegły i tynk, to symbol przemian toruńskiego Nowego Miasta u schyłku XIX wieku. Przetrwała zmiany władz, nazw ulic i totalne przetasowania w numeracji, by dziś znów cieszyć oko jako jeden z najciekawszych zabytków w tej części Torunia.

Autor: Marek Wieczorek

Na podstawie:

Allgemeiner Wohnungs-Anzeiger für die Stadt Thorn pro 1866, Thorn 1866
Allgemeiner Wohnungs-Anzeiger für die Stadt Thorn pro 1869, Thorn 1869
Thorner Adress-Buch für das Jahr 1876, Thorn 1876
Thorner Adress-Buch für das Jahr 1880, nebst Verzeichniss aller am hiesigen Orte befindlichen Militair-, königlischen und Civilbehörden, Thorn 1880
Thorner Adress-Buch für das Jahr 1884, Thorn 1884
Alphabetisches Einwohner-Verzeichniss der Stadt Thorn mit Vorstädten und der Gutsbesitzer des Kreises Thorn, Thorn 1887
Thorner Adress-Buch für das Jahr 1892, Thorn 1892
Adress-Buch der Stadt Thorn, Podgorz u. Mocker sowie des Landkreises Thorn für das Jahr 1897, hrsg. v. P. Kirsten, W. Jaskulski, Thorn 1897
Adress-Buch der Stadt Thorn und deren Vorstädte fur das Jahr 1900, Thorn 1900
Adressbuch nebst Allgemeinen Geschäftanzeiger von Stadt und Landkreis Thorn auf das Jahr 1904: mit einem Plan von Thorn und Umgebung
, Thorn 1904
Adress-Buch für Thorn Stadt und Land, Thorn 1908
Adress-Buch für Thorn, Thorn 1912
Einwohnerbuch von Thorn und Umgebung, hrsg. v. Verkehrsverein Thorn und der Buchdruckerei der Thorner Ostdeutschen Zeitung, Thorn 1919
Księga adresowa miasta Torunia wraz z Podgórzem i powiatem Toruń-wieś, Toruń 1923
Księga adresowa i informacyjna miasta Torunia, wyd. 2, oprac. Alfred Krzyżanowski, Toruń 1932
Księga adresowa miasta Torunia, Toruń 1936

Nowy spis ulic miasta Torunia – 1920
Strassenverzeichnis der Stadt Thorn [1940]

https://kpbc.umk.pl/dlibra
https://zabytek.pl/

Pszczółkowski Michał, Toruńska kamienica czynszowa w latach 1850-1914, Toruń 2021