Nie jestem profesorem z uniwersytetu. Nie jestem licencjonowanym przewodnikiem, który każe Ci podziwiać gotyckie łuki i ziewać przy datach budowy kościołów.

Jestem mieszkańcem tego miasta. Takim, którego zawsze wkurzało, że historia Torunia to tylko Kopernik, pierniki i Krzyżacy. A co z resztą? Co z ulicami, którymi chodzimy codziennie? Co z numerami domów, które magicznie zmieniały się trzy razy w ciągu stulecia, doprowadzając listonoszy do szału?

Archeologia biurowa, czyli jak to robimy

Ulicznik Toruński powstał z prostej potrzeby: żeby odnaleźć się we własnym mieście. To, co tu widzisz, to efekt prywatnego śledztwa. To próba zszycia poszarpanej mapy Torunia w jedną całość.

Nazywam to „archeologią biurową”. Zamiast kopać łopatą w ziemi, kopię w starych spisach ludności, księgach adresowych i mapach. Wszystko po to, żeby dowiedzieć się, kto, gdzie i pod jakim numerem spał 100 lat temu.

Skąd biorę te rewelacje?

Nie wysysam tych historii z palca. Choć styl mam luźny, dane traktuję śmiertelnie poważnie. Moja wiedza o dawnych nazwach ulic pochodzi z zakurzonych źródeł, do których mało kto ma cierpliwość zaglądać:

• Niemieckie Adressbuchy (Thorn Adressbuch): Oryginalne księgi adresowe z przełomu XIX i XX wieku. Pruskie pismo gotyckie jest trudne i kłuje w oczy, ale nie kłamie.

• Spisy polskie z międzywojnia: Dokumenty z czasów, kiedy Toruń uczył się polskości na nowo, a nazewnictwo ulic zmieniało się jak w kalejdoskopie.

• Stare mapy i plany miasta: Od tych z czasów Twierdzy Toruń, po te powojenne. Analizuję każdy skrawek papieru, gdzie urzędnicy wprowadzali nowy ład i zmieniali tożsamość ulic.

Łączę kropki. Porównuję mapę z 1910, 1935 i 2024 roku, żeby dać Ci prostą odpowiedź: „Tak, to jest ten sam dom, tylko numer mu uciekł”.

Mały druczek

WAŻNE: Przeczytaj, zanim zaczniesz cytować.

To jest projekt pasjonacki, a nie urzędowy Rejestr Gruntów. Historia bywa wredna, a stare mapy Torunia czasem są niedokładne (geodeci też bywali wczorajsi). Dokładam wszelkich starań, żeby dane były precyzyjne, ale:

1. Mogę się pomylić (i pewnie gdzieś to zrobiłem – tylko ten się nie myli, co nic nie robi).

2. Jeśli szukasz dokumentu do sądu o spadkobranie kamienicy – idź do Archiwum Państwowego, nie do Ulicznika.

3. Jeśli znajdziesz błąd – nie strzelaj fochów. Napisz do mnie. Razem to wyprostujemy.